เลือกถังดับเพลิงอย่างไรให้เหมาะกับธุรกิจ ?

     ในสถานการณ์อัคคีภัย “เวลา” คือศัตรูที่น่ากลัวที่สุด เพราะเพียงแค่ไม่กี่วินาที ไฟเล็กๆ อาจลุกลามจนกลายเป็นโศกนาฏกรรมที่ยากจะควบคุมได้ ความแตกต่างระหว่าง “ความสูญเสียมหาศาล” กับ “การระงับเหตุได้ทันท่วงที” จึงมักถูกตัดสินกันที่เสี้ยววินาทีนั้นเอง แต่การมีถังดับเพลิงติดไว้อาจยังไม่พอ... เพราะหัวใจสำคัญของความปลอดภัยในทุกองค์กรคือการมีอุปกรณ์ที่ “ถูกต้อง” และ “พร้อมใช้งาน” เสมอ

1. รู้จักประเภทของไฟ (Classes of Fire)

ก่อนเลือกถังดับเพลิง เราต้องรู้ก่อนว่าความเสี่ยงในพื้นที่ของคุณคือไฟประเภทไหน :

• Class A (Ordinary Combustibles)     :     ไฟที่เกิดจากเชื้อเพลิงธรรมดา เช่น ไม้, กระดาษ, ผ้า, พลาสติก
• Class B (Flammable Liquids)     :     ไฟที่เกิดจากของเหลวไวไฟ เช่น น้ำมัน, ก๊าซหุงต้ม, ทินเนอร์
• Class C (Electrical Equipment)     :     ไฟที่เกิดจากอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีกระแสไฟฟ้าไหลอยู่
• Class D (Combustible Metals)     :     ไฟที่เกิดจากโลหะไวไฟ (มักพบในโรงงานอุตสาหกรรมเฉพาะทาง)
• Class K (Kitchen Fires)     :     ไฟที่เกิดจากน้ำมันทำอาหารหรือไขมันสัตว์ในห้องครัว

2. เลือกประเภทถังดับเพลิงให้ตรงจุด

2.1 ชนิดผงเคมีแห้ง (Dry Chemical)

• • เหมาะสำหรับ ไฟประเภท Class A, B, C  เช่น ไม้, กระดาษ, น้ำมัน และไฟฟ้าลัดวงจร
    • จุดเด่น : ยอดนิยม ราคาประหยัด ดูแลรักษาง่าย
    • ข้อควรระวัง : เมื่อใช้งานจะมีฝุ่นละอองฟุ้งกระจาย และทิ้งคราบสกปรก ซึ่งอาจทำความเสียหายให้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ได้

2.2 ชนิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2)

• • เหมาะสำหรับ ไฟประเภท B และ C (น้ำมันและอุปกรณ์ไฟฟ้า)
    • จุดเด่น : ไม่ทิ้งคราบสกปรกหลังใช้งาน จึงเหมาะกับห้องเก็บอุปกรณ์คอมพิวเตอร์หรือเครื่องจักร

2.3 ชนิดน้ำยาเหลวระเหย (Clean Agent)

การป้องกันอัคคีภัย ไฟ หรือ การเผาไหม้ จะเกิดขึ้นได้ต้องมีองค์ประกอบที่สำคัญ คือ เชื้อเพลิง ความร้อน และ อากาศ มารวมตัวกัน ในการป้องกันอัคคีภัย วิศวกรผู้รักษาความปลอดภัย หรือ ผู้ประกอบการ จำเป็นต้องศึกษาให้รู้ถึงสภาพทางสารสมบัติของวัตถุดิบ หรือ เชื้อเพลิงที่นำมาใช้ในการประอบกิจการนั้น ๆ หรือ ความไวไฟของวัตถุดิบที่นำมาใช้ในการผลิต อุปกรณ์ไฟฟ้า หรือ กระแสไฟฟ้าที่นำมาใช้เป็นพลังงาน และ ความร้อน สิ่งเหล่านี้ต้องปฏิบัติตามกฏแห่งความปลอดภัย หรือ มาตรฐานของการใช้พลังงาน เพื่อป้องกันอันตราย และ สาเหตุของการเกิดอัคคีภัยได้ ในทางปฏิบัติ เมื่อเกิดอัคคีภัยขึ้น และ ไม่สามารถที่จะระงับอัคคีภัยได้ก่อนที่จะหนีออกจากอาคารนั้นไป ควรปิดประตูหน้าต่างให้สนิทเพื่อให้การเผาไหม้ช้าลง หรือ อาจดับไปเองได้ การลดความสูญเสียให้น้อยลง เป็นการยากที่จะควบคุม และ ป้องกันมิให้เกิดอัคคีภัยได้ เพราะอัคคีภัย หรือ ไฟไหม้เปรียบเหมือน “ศัตรูที่ไม่รู้จักหลับ” ความประมาทเลินเล่อของคนทำงาน และ ผู้ประกอบการมากมายย่อมทำให้เกิดขึ้นได้ไม่วันใดก็วันหนึ่ง รวมทั้งสาเหตุที่มาจากเหตุอื่นอีกมากมาย เพราะฉะนั้นการเตรียมตัวเตรียมใจไว้ต่อสู้กับอัคคีภัย จึงเป็นสิ่งที่ต้องคำนึงถึงอยู่ตลอดเวลา ทั้งนี้ โรงงานอุตสาหกรรม และ สถานประกอบกิจการจะต้องจัดเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยไว้ตลอดเวลาเพื่อป้องกันอัคคีภัย เพื่อตรวจตรารอบ ๆ โรงงานทั้งในเวลาทำงาน และ เลิกงานแล้ว คุณสมบัติของผู้รักษาความปลอดภัยที่ดีนั้น คือ เป็นผู้ที่โดยคุณลักษณะนิสัย เป็นผู้เชื่อถือได้โดยไม่มีข้อสังสัย ร่างกายสมบูรณ์แข็งแรง อายุไม่มาก สายตาดี ประสาทหูดี การดมกลิ่นดีแขนขาทั้งสองข้างใช้การได้ดี มีความเฉลียวฉลาด สามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าได้ถูกต้อง รวดเร็ว มีความกล้าหาญอดทน และ ตรากตรำต่องานหนักได้ มีระเบียบวินัยดี ถ้าได้ผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ด้วยจะยิ่งดีมาก ผ่านการฝึกอบรมมาดี มีความรู้ปานกลาง พอเขียนรายงานได้ ในโรงงานอุตสาหกรรมควรที่จะมีการฝึกซ้อมเกี่ยวกับการป้องกันอัคคีภัย อย่างน้อยเดือนละครั้ง เพราะในโรงงานนั้นอาจจะเกิดอัคคีภัยขึ้นเมื่อใดก็ได้ ควรซ้อมโดยไม่กำหนดเวลา และ เป็นประจำจะช่วยให้เกิดความกระตือรือร้น ความกระฉับกระเฉง ในการปฏิบัติหน้าที่ของผู้รักษาความปลอดภัยได้ดียิ่งขึ้น และ ในโรงงาน และ สถานประกอบการจะต้องมีเครื่องดับเพลิงเคมีไว้สำหรับดับเพลิงขั้นต้น และ มีเครื่องสูบน้ำดับเพลิง และ อุปกรณ์ไว้ด้วย การป้องกัน และ ระงับอัคคีภัยในโรงงานอุตสาหกรรม และ สถานที่ประกอบกิจการต่าง ๆ จะสัมฤทธิ์ผลถึงขั้นปลอดภัยได้ ก็อยู่ที่การสำรวจวางแผนไว้ล่วงหน้า เริ่มแต่การออกแบบก่อสร้างโรงงาน ก่อนที่จะลงมือประกอบกิจการ และ ระหว่างที่ยังประกอบกิจการอยู่โดยอาศัยความรู้ ความชำนาญ และ ประสบการณ์ของเจ้าหน้าที่ดับเพลิงเข้ามาร่วมพิจารณาให้คำแนะนำด้วย ความพร้อมของเจ้าหน้าที่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวกับระบบความปลอดภัยจะเป็นส่วนช่วยยับยั้งให้อัคคีภัยที่บังเอิญเกิดขึ้น ดับได้ หรือ ถูกจำกัดขอบเขตมิให้ลุกลามไปในระหว่างที่เจ้าหน้าที่ดับเพลิงยังมาไม่ถึง ด้วยเหตุนี้ความสูญเสียจากอัคคีภัยก็จะลดน้อยลง กล้องวงจรปิด CCTV บทความ การป้องกันอัคคีภัย ในโรงงานอุตสาหกรรม การสำรวจวางแผนป้องกัน และ ระงับอัคคีภัย (ในหน้าที่ของหน่วยดับเพลิง) “เพลิงไหม้แต่ละรายนั้นไม่เหมือนกัน” ย่อมแตกต่างกันตามสภาพของอาคาร สิ่งที่ลุกไหม้อยู่ภายในอาคาร การประกอบกิจการที่แตกต่างกันออกไป ความแออัดยัดเหยียด ทางที่ความร้อนจะส่งผ่านออกไปอันเป็นเหตุให้มีการติดต่อลุกลาม แหล่งน้ำ ตลอดจนสมรรถภาพของเจ้าหน้าที่ และ ประสิทธิภาพกับจำนวนของเครื่องมือเครื่องใช้ในการดับเพลิง เพื่อให้เกิดผลดีที่สุดในการดับเพลิงแต่ละราย เจ้าหน้าที่ดับเพลิงจะต้องเตรียมการวางแผนไว้เสียแต่เนิ่น ๆ ในเวลาปกติ และ มีการซักซ้อมให้เกิดผลในทางปฏิบัติซึ่งจะทำได้ ด้วยการสำรวจ ความมุ่งหมายในการสำรวจวางแผน คือ เพื่อช่วยชีวิตผู้อยู่อาศัยในอาคารนั้นให้ปลอดภัย เพื่อป้องกันภยันตรายอันอาจจะเกิดขึ้นแก่เจ้าหน้าที่ดับเพลิงในการผจญเพลิง เพื่อผลในการดับเพลิง เพื่อช่วยป้องกันการติดต่อลุกลาม เป็นทางให้ได้ทราบถึง ชนิด จำนวน และ วิธีใช้เครื่องมือเครื่องใช้ในการดับเพลิงของเจ้าของอาคารนั้น ๆ เพื่อช่วยป้องกันอัคคีภัย เพื่อช่วยให้ได้ทราบถึงสาเหตุที่แท้จริงของอัคคีภัย เพื่อช่วยในการป้องกันการก่อวินาศกรรม การป้องกันอันตรายจากไฟฟ้า ทำไมไฟฟ้าจึงชอบไหลเข้าสู่ร่างกายของท่าน การไหลของกระสำไฟฟ้าเป็นไปตามกฎ จะหาทางที่ง่ายที่สุด และ สะดวกที่สุดไปสู่ดิน และ ทางที่ไฟฟ้าจะไหลลงสู่ดินนั้น ตามปกติแล้วถ้าร่างกายของท่านไม่เปียกชื้นไฟฟ้าแรงต่ำที่ใช้ตามอาคารบ้านเรือนก็แทบจะไม่ไหลผ่าย่อมจะไหลผ่านแป๊บน้ำ เส้นลวด และ น้ำมากกว่า เป็นต้น แต่ถ้าบังเอิญท่านไปขวางทางที่กระแสไฟฟ้า จะไหลผ่านก็เท่ากับว่าท่านทำตัวเป็นสะพานไฟฟ้าก็ย่อมจะไหลผ่านให้เป็นทางเดินของกระแสไฟฟ้าให้ไหลครบวงจรนั่นเอง เมื่อไฟฟ้ากับน้ำรวมกัน ทำไมจึงเป็นอันตรายมาก น้ำเป็นสื่อไฟฟ้าที่ดีอย่างหนึ่ง กระแสไฟฟ้าที่ใช้ตามบ้านย่อมมีโอกาสไหลเข้าสู่ร่างกายได้ ฉะนั้นผู้ที่ได้รับอันตรายจนถึงเสียชีวิตจากกระแสไฟฟ้าตามบ้านเรือนเกือบจะทั้งหมด มีน้ำเข้ามาเป็นส่วนประกอบด้วยคือผู้ตายมือเท้าเปียก หรือ ยืนอยู่ในน้ำ หรือ บนพื้นที่ชื้นแฉะ เป็นต้น เรามีทางหลีกเลี่ยงไฟฟ้าดูดได้อย่างไรบ้าง สายไฟฟ้า และ เครื่องใช้ไฟฟ้าทั้งหลายย่อมมีฉนวนหุ้มสายเพื่อป้องกันกระแสไฟฟ้าได้เป็นอย่างดี แต่เมื่อใดที่ฉนวนหุ้มเกิดการชำรุดกระแสไฟฟ้าก็จะรั่วออกมาดดูดเราได้ เพราะฉะนั้นเพื่อความปลอดภัย ก่อนที่จะนำเอาไปใช้อีกจะต้องซ่อมแซมให้ดีเสียก่อน และ เพื่อให้แน่ใจจริง ๆ ควรต่อสายไฟของเครื่องใช้ไฟฟ้าลงดินให้ลึกไม่ต่ำกว่า 1 เมตร โดยผูกให้แน่นมิฉะนั้นแล้วเราอาจจะถูกกระแสไฟฟ้าดูดจนถึงตายได้ สายไฟที่ชำรุดจนเห็นสายข้างในอาจทำให้ช๊อต และ เป็นอันตรายได้มากไม่ใช่แค่มีผู้เสียชีวิตเท่านั้นอาจทำให้เกิดประกายไฟ และ เกิดเพลิงไหม้ได้ ดกรณีที่มีกระแสไฟรั่วออกมา แทนที่จะไหลเข้าสู่ร่างกายเราถ้าไปแตะถูกสายไฟ แต่ถ้าเรามีสายที่สามที่ต่อลงดินไว้กระแสไฟนั้นก็จะไหลลงสู่ดิน โดยไม่ทำให้เกิดอันตรายแก่ใคร ๆ การต่อสายลงดินจึงเป็นหลักประกันให้เรามั่นใจว่าจะไม่มีอันตรายใด ๆ เกิดขึ้น ถ้าหากว่าเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน เครื่องมือ หรือ อุปกรณ์ไฟฟ้าอื่น ๆ เกิดการชำรุดบกพร่องขึ้นมา จะต่อสายดินเครื่องใช้ไฟฟ้าต่าง ๆ อย่างไร การต่อสายดินจะต้องดูว่าการเดินสายภายในบ้านของท่านนั้นเป็นแบบใดเป็นเดินสามสาย หรือ สองสายถ้าเป็นแบบสองสายก็จะต้องจัดการหาสายมาทำเป็นสายดินเพิ่มใหม่อีกสายหนึ่ง โดยใช้สายชนิดสายเดี่ยวให้เอาปลายสายข้างหนึ่งเชื่อม บัดกรี หรือ ยึดด้วยสกรูติดกับเปลือกโลหะภายนอกของเครื่องใช้ไฟฟ้านั้น ๆ เสร็จแล้วก็ให้เอาปลายสายข้างหนึ่งของสายดินนั้นไปต่อเข้ากับท่อ หรือ แท่งโลหะ และ ฝังไว้ใต้ดิน หรือ นำไปต่อกับเต้าเสียบชนิดที่มีที่ต่อสายเดินเตรียมไว้เรียบร้อยแล้ว